Jaarboek 78 (2025) 248-269

Peeters, Chr. en F. SpreuwenbergBijzondere rechtspraak in Breda ten tijde van de bezetting In deze bijdrage wordt stilgestaan bij twee rechterlijke organen die in de periode 1940-1944 werden geïntroduceerd, de vrederechter en de economische strafrechter. Na een korte schets van de Bredase rechtbank bij aanvang van de bezetting komt de…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 230-247

Koopmanschap, H.Oosterhoutse meesters van het vuur. Een pottenbakkerij op het einde van een nijverheid: Oosterhouts laatste pottenbakkerij vanuit archeologisch perspectief De neergang van de Oosterhoutse pottenbakkers is vooral onderzocht vanuit de historische bronnen. Met dit artikel wordt voor het eerst ook een archeologisch perspectief toegevoegd aan de ontwikkeling van de…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 212-229

Kappelhof, T.Wat las de Bredase elite in de zestiende eeuw? Twee bibliotheken De belangrijkste bron voor dit artikel zijn twee catalogi van bibliotheken. Die van mr. Yeman van Zuidland en die van Jan van Renesse. Eerst wordt de omgeving van de beide bibliofielen behandeld, dat wil zeggen de heren van…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 198-211

Heeren, H. vanHet (stads)recht van Niervaart (1357) In de veertiende eeuw was de plaats Niervaart echter nog veruit de meest belangrijke handelsplaats in noordwest Brabant. Een nederzetting waar handel en verkeer een hoofdrol speelden vroeg om andere rechtsregels dan een landelijke nederzetting; handelsconflicten moesten beslecht worden en de bedrijvigheid leidde…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 164-197

Peele, A. en M. HerbenOp reis met Anna van Hannover en haar twee kinderen In mei 1757 besloot Anna van Hannover, weduwe van stadhouder Willem IV, in gezelschap van haar twee kinderen, de negenjarige stadhouder Willem V en dochter Carolina en een deel van haar hofhouding met een grote omweg…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 150-163

Eynde, G. van denHet twaalfde-eeuwse castellum de Breda op een eiland in het Markdal In 2004 betoogde Wim Hupperetz dat het castellum de Breda op een eiland in het Markdal had gestaan. Deze hypothese, die Hupperetz nog verder uitwerkte in 2025, steunt op de aanname dat houten palen en funderingen…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 110-149

Laurijssens, M.Centraal Bodehuis A.J. Laurijssens Breda. Het ontstaan en de ontwikkeling van het bodehuis, Oude Vest 21-23, naar het coöperatief Vervoercentrum Breda in relatie tot de ontwikkelingen in de goederenstroom, het beroepsvervoer en de samenleving in 1920-2001 Dit artikel onderzoekt de wijze waarop het Centraal Bodehuis van A.J. Laurijssens is…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 94-109

Klep, P.M.M.Breda en de aardgasgekte van 1964-1969 Wat was het effect van de introductie van het aardgas op Breda? In het artikel worden twee gevolgen onderzocht: de daling van energiekosten voor de consumenten en de gevolgen van de aardgasgekte op de markt van koken en verwarmen voor de Bredase ijzergieterij…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 70-93

Stallen, P.Breda onder stroom In dit artikel een beschrijving van de ontwikkeling van de elektriciteitsvoorziening in Breda en directe omgeving. Hierbij komt vooral de besluitvorming hieromtrent in Breda aan de orde. Dit kan niet zonder de ontwikkelingen elders in de provincie en in het land mee te nemen. In dit…

Verder lezen…

Jaarboek 78 (2025) 46-69

Gooskens, F.Van graan malen naar wind oogsten. 3500 Jaar energie-innovatie in Breda Deze studie gaat meer dan 3500 jaar terug in tijd met als doel de oorsprong van de windmolens te traceren. Rond 1500 v. Chr. vestigen zich boeren aan de westrand van Breda rond het huidige NAC-stadion. Via maalstenen,…

Verder lezen…